IVF یا لقاح خارج رحمی چیست ؟
لقاح خارج رحمی (IVF)
لقاح خارج رحمی (به انگلیسی: In Vitro Fertilization) که به اختصار IVF نامیده می شود، یکی از روش های پیشرفته کمک باروری است که در آن، فرآیند لقاح بین تخمک و اسپرم در محیطی خارج از بدن و در آزمایشگاه صورت می گیرد. این تکنیک برای نخستین بار با موفقیت به تولد لوئیز براون در ۲۵ ژوئیه ۱۹۷۸ در بریتانیا انجامید.
تاریخچه
پایه های علمی IVF توسط رابرت ادواردز، فیزیولوژیست بریتانیایی، از دهه ۱۹۵۰ میلادی بنا نهاده شد. او با همکاری پاتریک استپتو، متخصص زنان و پیشگام جراحی لاپاراسکوپی، پس از سال ها آزمایش ناموفق سرانجام در نوامبر ۱۹۷۷ موفق به ایجاد جنین در آزمایشگاه و انتقال آن به رحم لزلی براون شد. حاصل این تلاش، تولد لوئیز براون به عنوان اولین نوزاد لوله آزمایش جهان بود. در سال ۲۰۱۰، رابرت ادواردز به پاس این دستاورد برنده جایزه نوبل فیزیولوژی و پزشکی گردید.
فرآیند انجام
یک سیکل کامل IVF شامل مراحل زیر است:
۱. تحریک تخمک گذاری: با تزریق هورمون های محرک فولیکولی (FSH و LH)، تخمدان ها به تولید هم زمان چندین تخمک بالغ تحریک می شوند. روند رشد فولیکول ها از طریق سونوگرافی و آزمایش خون پایش می گردد.
۲. برداشت تخمک: ۳۴ تا ۳۶ ساعت پس از تزریق نهایی (تریگر HCG)، تخمک ها با هدایت سونوگرافی واژینال و از طریق یک سوزن ظریف آسپیره می شوند. این مرحله تحت آرام بخشی یا بیهوشی مختصر انجام می پذیرد.
۳. لقاح: تخمک های بالغ در محیط کشت مخصوص با اسپرم های آماده شده مواجه می شوند. در موارد ناباروری شدید مردانه، از روش ICSI (تزریق مستقیم اسپرم به درون تخمک) استفاده می گردد.
۴. انتقال جنین: ۳ تا ۵ روز پس از لقاح، یک یا چند جنین برگزیده از طریق یک کاتتر ظریف و بدون نیاز به بیهوشی به داخل حفره رحم زن منتقل می شوند. جنین های مازاد باکیفیت را می توان برای استفاده در سیکل های بعدی فریز کرد.
کاربردها
IVF برای درمان علل مختلف ناباروری به کار می رود، از جمله:
انسداد یا آسیب لوله های فالوپ
ناباروری با عامل مردانه (کاهش شدید کمیت یا کیفیت اسپرم)
کاهش ذخیره تخمدان و سن بالای مادر
اندومتریوز متوسط تا شدید
ناباروری با علت نامشخص
نیاز به تشخیص ژنتیکی پیش از لانه گزینی (PGD/PGS)
حفظ باروری پیش از درمان های سرطان (Oncofertility)
عوارض و خطرات
IVF روشی نسبتاً ایمن اما تهاجمی است. مهم ترین عارضه آن سندرم تحریک بیش از حد تخمدان (OHSS) می باشد که در اثر پاسخ اغراق آمیز تخمدان ها به داروهای هورمونی رخ می دهد. همچنین احتمال بارداری چندقلویی در صورت انتقال بیش از یک جنین افزایش می یابد که خود می تواند با عوارض بارداری و زایمان زودرس همراه باشد. سایر خطرات احتمالی شامل عفونت لگنی و خونریزی ناشی از پانکچر تخمدان می باشد.
نرخ موفقیت
شانس موفقیت IVF به عوامل متعددی بستگی دارد که مهم ترین آن ها سن زن است. طبق آمار، نرخ تولد زنده به ازای هر سیکل در زنان زیر ۳۵ سال حدود ۴۰ تا ۵۰ درصد است و این رقم با افزایش سن کاهش می یابد، به طوری که در زنان بالای ۴۲ سال ممکن است به کمتر از ۵ درصد برسد.
برای مطالعه بیشتر می توانید به صفحه ویکی پدیای انگلیسی مراجعه نمایید:
https://en.wikipedia.org/wiki/Invitrofertilisation
و یا صفحه ویکی پدیای فارسی: