IUI تلقح داخل رحمی چیست ؟

تلقیح داخل رحمی (به انگلیسی: Intrauterine Insemination) که به اختصار IUI نامیده می شود، یکی از روش های کمک باروری کم تهاجمی است که در آن، اسپرم های شسته و تغلیظ شده مستقیماً در زمان تخمک گذاری به داخل حفره رحم زن تزریق می شوند. این روش با هدف افزایش تعداد اسپرم های سالمی که به لوله های فالوپ می رسند، شانس لقاح را بالا می برد.

تاریخچه

نخستین گزارش های علمی از تلقیح مصنوعی در انسان به اواخر قرن هجدهم بازمی گردد، زمانی که جان هانتر، جراح اسکاتلندی، در سال ۱۷۹۰ موردی موفق از این روش را ثبت کرد. با این حال، IUI مدرن با قابلیت شستشوی اسپرم از دهه ۱۹۵۰ میلادی رواج یافت. تکنیک های آماده سازی اسپرم که امکان جداسازی اسپرم های متحرک و سالم از پلاسمای منی را فراهم می کردند، تحولی اساسی در اثربخشی و ایمنی این روش ایجاد کردند.

فرآیند انجام

یک سیکل درمانی IUI شامل مراحل زیر است:

۱. تحریک تخمک گذاری (در صورت نیاز): ممکن است از داروهای خوراکی مانند کلومیفن سیترات یا لتروزول، یا در موارد خاص تزریق گنادوتروپین ها برای تحریک تخمدان ها به تولید یک یا دو فولیکول بالغ استفاده شود. رشد فولیکول ها با سونوگرافی واژینال پایش می گردد.

۲. آماده سازی نمونه اسپرم: در روز انجام IUI، نمونه اسپرم (از همسر یا اهداکننده) جمع آوری و طی فرآیندی به نام «شستشوی اسپرم« در آزمایشگاه آندرولوژی آماده می شود. این فرآیند، اسپرم های سالم و متحرک را از مایع منی، سلول های مرده و مواد التهابی جدا کرده و آن ها را در حجم کمی از محیط کشت تغلیظ می کند.

۳. تزریق داخل رحمی: ۲۴ تا ۳۶ ساعت پس از تزریق هورمون محرک تخمک گذاری (hCG)، اسپرم شسته شده توسط یک کاتتر باریک و انعطاف پذیر از راه دهانه رحم به درون حفره رحم هدایت می شود. این مرحله بدون درد و در عرض چند دقیقه انجام می پذیرد و نیاز به بیهوشی ندارد.

۴. مرحله لوتئال: پس از IUI، معمولاً مکمل پروژسترون برای حمایت از ضخامت آندومتر و تسهیل لانه گزینی تجویز می شود. تست بارداری حدود دو هفته بعد انجام می گردد.

کاربردها

IUI معمولاً به عنوان خط اول درمان در شرایط زیر به کار می رود:

ناباروری با علت نامشخص

اختلالات خفیف تخمک گذاری (مانند سندرم تخمدان پلی کیستیک)

ناباروری با عامل مردانه خفیف تا متوسط (کاهش ملایم تعداد یا تحرک اسپرم)

مشکلات مربوط به مخاط دهانه رحم (عامل سرویکال)

ناتوانی در برقراری رابطه جنسی کامل (دیسپارونیا، واژینیسموس)

استفاده از اسپرم اهدایی

موارد عدم کاربرد: IUI برای بیماران با انسداد کامل لوله های فالوپ، ناباروری شدید مردانه (تعداد اسپرم بسیار پایین)، کاهش شدید ذخیره تخمدان، یا سن بالای مادر معمولاً توصیه نمی شود و این بیماران مستقیماً به IVF هدایت می گردند.

مزایا و معایب نسبت به IVF

در مقایسه با IVF، تلقیح داخل رحمی روشی ساده تر، کم هزینه تر و غیرتهاجمی تر است. این روش نیاز به بیهوشی، پانکچر تخمدان و دستکاری آزمایشگاهی تخمک ندارد و خطراتی مانند سندرم تحریک بیش از حد تخمدان (OHSS) در آن بسیار کمتر است. با این حال، نرخ موفقیت IUI به ازای هر سیکل پایین تر از IVF می باشد و کنترل کمتری بر فرآیند لقاح وجود دارد. همچنین احتمال بارداری چندقلویی در صورت همراهی با داروهای تحریک تخمک گذاری وجود دارد.

نرخ موفقیت

شانس موفقیت IUI به عواملی نظیر سن زن، علت ناباروری، کیفیت اسپرم و استفاده از داروهای تحریک تخمک گذاری بستگی دارد. طبق آمار، نرخ بارداری به ازای هر سیکل IUI در زنان زیر ۳۵ سال حدود ۱۰ تا ۲۰ درصد گزارش می شود. این نرخ با افزایش سن کاهش می یابد و پس از ۳ تا ۶ سیکل ناموفق، معمولاً به بیماران توصیه می شود به سراغ روش های پیشرفته تر مانند IVF بروند.

منابع و مطالعه بیشتر

برای اطلاعات جامع تر می توانید به صفحه ویکی پدیای انگلیسی مراجعه نمایید:

https://en.wikipedia.org/wiki/Artificialinsemination

و یا صفحه ویکی پدیای فارسی:

https://fa.wikipedia.org/wiki/تلقیحمصنوعی

American Society for Reproductive Medicine (ASRM) (انجمن پزشکی تولیدمثل آمریکا):
راهنمای رسمی بیماران:
https://www.reproductivefacts.org/news-and-publications/fact-sheets-and-infographics/intrauterine-insemination-iui/