ICSI تزریق داخل سیتوپلاسمی اسپرم چیست ؟
تزریق داخل سیتوپلاسمی اسپرم (به انگلیسی: Intracytoplasmic Sperm Injection) که به اختصار ICSI (خوانده می شود: ایک سی) نامیده می شود، یک تکنیک آزمایشگاهی پیشرفته در حوزه کمک باروری است که طی آن، یک اسپرم منفرد مستقیماً به داخل سیتوپلاسم تخمک بالغ تزریق می گردد. این روش تحول عظیمی در درمان ناباروری با عامل مردانه ایجاد کرد و برای نخستین بار در سال ۱۹۹۲ با موفقیت به تولد یک نوزاد سالم انجامید.
تاریخچه
نخستین گزارش موفق از ICSI در انسان به سال ۱۹۹۲ بازمی گردد، زمانی که تیم تحقیقاتی بلژیکی به سرپرستی جان پالرمو و پل دووری در دانشگاه آزاد بروکسل (VUB) موفق به لقاح تخمک با تزریق مستقیم اسپرم شدند. پیش از آن، پژوهشگران دیگری از جمله شیگرو ایزومی ژاپنی در دهه ۱۹۶۰ روی همستر و لینفورد جانسون در دهه ۱۹۷۰ روی حیوانات دیگر آزمایش های مشابهی انجام داده بودند. تولد نوزاد حاصل از ICSI در سال ۱۹۹۲ نقطه عطفی در تاریخ پزشکی تولیدمثل بود، زیرا برای نخستین بار مردانی که به دلیل کمبود شدید تعداد اسپرم عملاً نابارور محسوب می شدند، می توانستند صاحب فرزند ژنتیکی خود شوند. امروزه ICSI بخش جدایی ناپذیر از اکثر سیکل های IVF در سراسر جهان است.
فرآیند انجام
ICSI در واقع یک مرحله تکمیلی در فرآیند استاندارد IVF است و جایگزین روش لقاح معمولی در ظرف آزمایشگاه می شود. مراحل آن عبارتند از:
۱. برداشت تخمک: مانند IVF، ابتدا تخمدان ها تحریک و تخمک های بالغ با هدایت سونوگرافی آسپیره می شوند.
۲. آماده سازی اسپرم: نمونه اسپرم شسته و تغلیظ می شود. حتی اگر تنها تعداد انگشت شماری اسپرم در مایع منی وجود داشته باشد، می توان از آن ها استفاده کرد. در موارد آزوسپرمی (فقدان کامل اسپرم در انزال)، اسپرم مستقیماً از طریق جراحی از اپیدیدیم (PESA یا MESA) یا بیضه (TESE یا MicroTESE) استخراج می شود.
۳. تزریق زیر میکروسکوپ: این مرحله ظریف ترین بخش کار است. جنین شناس با استفاده از میکروسکوپ معکوس مجهز به دو میکرومنیپولاتور، یک اسپرم سالم را با پیپت مخصوص نگهدارنده بی حرکت کرده و سپس آن را با یک سوزن بسیار باریک شیشه ای از غشای تخمک عبور داده و مستقیماً به سیتوپلاسم آن تزریق می کند. این فرآیند برای تک تک تخمک های بالغ انجام می شود.
۴. کشت جنین: تخمک های تزریق شده به انکوباتور منتقل می شوند و پس از حدود ۱۶ تا ۱۸ ساعت از نظر تشکیل پیش هسته ها (Pronuclei) که نشانه لقاح موفق است، بررسی می گردند. مراحل بعدی انتقال جنین مشابه IVF استاندارد است.
کاربردها
ICSI عمدتاً برای غلبه بر مشکلات شدید ناباروری مردانه طراحی شده است، اما امروزه کاربردهای گسترده تری یافته است:
کاهش شدید تعداد اسپرم (الیگوزواسپرمی شدید)
تحرک بسیار ضعیف اسپرم (آستنوزواسپرمی)
شکل غیرطبیعی اسپرم (تراتوزواسپرمی)
آزوسپرمی (با استفاده از اسپرم استخراج شده جراحی)
شکست مکرر لقاح در سیکل های قبلی IVF استاندارد
استفاده از تخمک های فریز شده (که غشای سخت تری پیدا می کنند)
انجام تشخیص ژنتیکی پیش از لانه گزینی (PGD/PGS) (برای جلوگیری از آلودگی نمونه با اسپرم های چسبیده به غشا)
نمونه اسپرم منجمد اهدایی با کیفیت مرزی
مزایا و نرخ موفقیت
ICSI تحولی در درمان ناباروری مردانه ایجاد کرد، زیرا در حالی که IVF استاندارد برای لقاح به ده ها هزار اسپرم سالم نیاز دارد، در ICSI به لحاظ تئوری تنها به تعداد اسپرم برابر با تعداد تخمک ها نیاز است. با این حال، در این روش فرآیند انتخاب طبیعی اسپرم دور زده می شود و اسپرم مستقیماً توسط جنین شناس انتخاب می گردد. برخی مطالعات ارتباط احتمالی اندکی میان ICSI و افزایش جزئی خطر برخی ناهنجاری های مادرزادی یا اپی ژنتیکی را مطرح کرده اند، اما جامعه علمی هنوز در حال بررسی این موضوع است و مزایای قطعی این روش برای زوج های مبتلا به ناباروری شدید مردانه، بر هر نگرانی نظری می چربد.
نرخ موفقیت
نرخ لقاح موفق پس از ICSI در آزمایشگاه های مجهز و با تجربه بالا، حدود ۷۰ تا ۸۵ درصد از تخمک های بالغ است. نکته مهم اینکه شانس بارداری و تولد زنده پس از ICSI عمدتاً به کیفیت تخمک و سن زن وابسته است و نه به منشا یا تعداد اسپرم اولیه. بنابراین، میزان موفقیت کلی سیکل های ICSI با آمار IVF استاندارد تفاوت چشمگیری ندارد.
منابع و مطالعه بیشتر
۱. MedlinePlus:
https://medlineplus.gov/ency/article/007295.htm
۲. Mayo Clinic:
https://www.mayoclinic.org/testsprocedures/intracytoplasmicsperminjection/about/pac20384722
۳. Cleveland Clinic:
https://my.clevelandclinic.org/health/treatments/22456intracytoplasmicsperminjectionicsi
۴. NHS:
https://www.nhs.uk/conditions/ivf/whathappens
۵. American Society for Reproductive Medicine (ASRM):
۶. ویکی پدیای فارسی: