FET انتقال جنین فریز شده چیست ؟

انتقال جنین فریز شده (به انگلیسی: Frozen Embryo Transfer) که به اختصار FET نامیده می شود، فرآیندی در درمان های کمک باروری است که طی آن، یک یا چند جنین که در سیکل قبلی IVF منجمد (فریز) شده اند، ذوب و به رحم زن منتقل می شوند. این روش به زوج ها امکان می دهد بدون نیاز به تکرار مراحل پرهزینه و پرمخاطره تحریک تخمدان و برداشت تخمک، چندین بار شانس بارداری داشته باشند.

تاریخچه

داستان FET با پیشرفت فناوری انجماد جنین گره خورده است. نخستین تلاش ها برای فریز جنین پستانداران در دهه ۱۹۷۰ با موفقیت همراه بود. اما نقطه عطف در پزشکی انسان، تولد زوئی لِیلند در سال ۱۹۸۴ در استرالیا به عنوان نخستین نوزاد حاصل از جنین فریز شده جهان بود. تیم تحقیقاتی به سرپرستی کارل وود و آلن تروئنسون در دانشگاه موناش موفق به این دستاورد شدند.

در دهه های اولیه، از روش انجماد آهسته (Slow Freezing) استفاده می شد که با تشکیل بلورهای یخ، گاهی به جنین آسیب می رساند. تحول بزرگ با معرفی تکنیک ویتریفیکاسیون (Vitrification) یا انجماد فوق سریع در دهه ۲۰۰۰ رخ داد. در این روش، جنین با سرعت بسیار بالا منجمد می شود به طوری که مولکول های آب فرصت تشکیل بلورهای یخ آسیب رسان را ندارند و مستقیماً به حالت شیشه ای درمی آیند. نرخ بقای جنین پس از ذوب با ویتریفیکاسیون به بیش از ۹۵ درصد افزایش یافته است و امروزه این روش، استاندارد طلایی در آزمایشگاه های جنین شناسی جهان محسوب می شود.

فرآیند انجام

فرآیند FET بسیار ساده تر و کم تهاجمی تر از یک سیکل کامل IVF است و شامل این مراحل می باشد:

۱. آماده سازی آندومتر: هدف اصلی، هماهنگ سازی دقیق زمان انتقال جنین با پنجره لانه گزینی رحم است. دو روش اصلی وجود دارد:

سیکل طبیعی: در زنانی که تخمک گذاری منظم دارند، رشد فولیکول و تخمک گذاری با سونوگرافی ردیابی می شود و انتقال جنین دقیقاً ۵ تا ۶ روز پس از تخمک گذاری انجام می شود.

سیکل جایگزینی هورمونی (مصنوعی): با استفاده از قرص ها یا چسب های استروژن، رشد آندومتر تحریک می شود و پس از رسیدن به ضخامت مطلوب (حداقل ۷ میلی متر)، پروژسترون تجویز می گردد تا دیواره رحم پذیرای جنین شود.

۲. ذوب جنین (Thawing): در روز مقرر، جنین یا جنین های ذخیره شده از تانک ازت مایع (با دمای منفی ۱۹۶ درجه سانتی گراد) خارج شده و طی یک پروتکل دقیق آزمایشگاهی، ذوب می شوند. جنین شناسی که پس از ذوب، زنده و سالم باقی بمانند (از نظر حفظ سلول ها و از سرگیری تقسیم سلولی)، برای انتقال انتخاب می شوند.

۳. انتقال جنین: مشابه IVF تازه، جنین از طریق یک کاتتر نرم و باریک با هدایت سونوگرافی شکمی از راه دهانه رحم به داخل حفره رحم هدایت می شود. این مرحله چند دقیقه زمان می برد و بدون نیاز به بیهوشی یا بی حسی خاصی انجام می شود.

۴. مراقبت پس از انتقال: مصرف پروژسترون برای حمایت از لانه گزینی ادامه می یابد و حدود ۱۲ تا ۱۴ روز پس از انتقال، تست بارداری (HCG) انجام می شود.

مزایای FET نسبت به انتقال جنین تازه

طی سال های اخیر، مطالعات متعدد نشان داده اند که FET می تواند حتی از انتقال تازه جنین نیز نتایج بهتری داشته باشد. این استراتژی که به رویکرد FreezeAll معروف شده، دارای مزایای قابل توجهی است:

کاهش خطر سندرم تحریک بیش از حد تخمدان (OHSS): با عدم انتقال تازه در سیکل تحریک، از تشدید این عارضه خطرناک جلوگیری می شود.

آندومتر پذیراتر: در سیکل تحریک تخمدان، سطوح بالای استروژن می تواند پذیرش رحم را کاهش دهد. در FET، آندومتر در محیط هورمونی طبیعی تری آماده می شود.

بهبود نتایج بارداری: برخی پژوهش ها میزان لانه گزینی، بارداری بالینی و حتی وزن هنگام تولد نوزادان را در FET بهتر از انتقال تازه گزارش کرده اند.

امکان انجام PGD/PGS: همان طور که پیشتر ذکر شد، جنین ها پس از نمونه برداری ژنتیکی حتماً باید فریز و سپس در یک سیکل جداگانه منتقل شوند.

انعطاف پذیری زمانی: می توان جنین های مازاد را ماه ها یا حتی سال ها نگهداری کرد و برای فرزندآوری در آینده برنامه ریزی نمود.

نرخ موفقیت

نرخ موفقیت FET عمدتاً به سن زن در زمان فریز جنین (و نه سن او در زمان انتقال) و کیفیت جنین بستگی دارد. با تکنیک ویتریفیکاسیون، نرخ بقای جنین پس از ذوب بسیار بالاست و شانس بارداری در یک سیکل FET می تواند با یا حتی بالاتر از سیکل انتقال تازه و در محدوده ۴۰ تا ۶۰ درصد برای جنین های یوپلوئید (از نظر ژنتیکی نرمال) باشد. همچنین مطالعات نشان می دهند که مدت زمان نگهداری جنین در حالت فریز تاثیر منفی بر شانس زنده مانی و سلامت نوزاد ندارد و نوزادان متولدشده از جنین فریز شده، از نظر سلامت و تکامل تفاوتی با نوزادان حاصل از جنین تازه ندارند.

منابع و مطالعه بیشتر

۱. MedlinePlus:

https://medlineplus.gov/ency/article/007279.htm

۲. Mayo Clinic:

https://www.mayoclinic.org/testsprocedures/invitrofertilization/about/pac20384716

۳. Cleveland Clinic:

https://my.clevelandclinic.org/health/treatments/frozenembryotransfer

۴. NHS:

https://www.nhs.uk/conditions/ivf/freezingembryos

۵. American Society for Reproductive Medicine (ASRM):

https://www.reproductivefacts.org/newsandpublications/factsheetsandinfographics/frozenembryotransfer

۶. Human Fertilisation and Embryology Authority (HFEA):

https://www.hfea.gov.uk/treatments/fertilitypreservation/embryofreezing

۷. ویکی پدیای انگلیسی:

https://en.wikipedia.org/wiki/EmbryotransferFrozenembryotransfer